In 2011 ga ik ontzettend onredelijk zijn

Afgelopen week bekeek ik online een presentatie van Vinod Khosla. Khosla is een mythische figuur. Hij was één van de oprichters van SUN Microsystems. Daarna ging hij werken bij een Venture Capitalist, waar hij Google ontdekte. Daarna startte hij zijn eigen Venture Capital bank, Koshla Ventures. Hij heeft bij elkaar waarschijnlijk meer geld verdient dan alle luisteraars die op dit moment naar de BNR Denktank luisteren.
Voor iemand die zoveel succes heeft gehad is Khosla opmerkelijk bescheiden gebleven. Sterker nog. Hij heeft in de afgelopen dertig jaar geleerd dat innovaties vaak uit onverwachte hoek komen. Zijn favoriete quote is dat alle vooruitgang te danken is aan mensen die onredelijk zijn. Onredelijk mensen nemen geen genoegen met volkswijsheden. Ze komen in actie waar anderen afwachten. Ze ondernemen, waar anderen liever niet het risico lopen om uitgelachen te worden. Ze durven vragen te stellen, waar anderen geneigd zijn om te luisteren naar experts.
Koshla heeft weinig op met experts, en daar heeft hij een goede reden voor. Kort gezegd: experts gokken ook maar wat. Neem bijvoorbeeld een chique adviesbureaus, zoals McKinsey. Je huurt ze voor veel geld in om de marktpotentie van een technologie over twintig jaar te bepalen. Dat deed het Amerikaans telefoniebedrijf AT&T in 1980. De vraag aan McKinsey was: hoeveel mobiele telefoons zijn er over twintig jaar in Amerika. Na lang rekenen en een stevige factuur kwam McKinsey met het antwoord. Er zouden in het jaar 2000 900.000 mobiele bellers in Amerika zijn. Dat was een te laag aantal voor AT&T, dus het besloot om zijn mobiele telefonie tak te verkopen.
Twintig jaar later waren er 109 miljoen mobiele bellers in Amerika. McKinsey had er een factor 120 naast gezeten. Waarom? Omdat het fundamenteel onmogelijk is om de toekomst te voorspellen, hoe ingewikkeld je spreadsheet ook is. De reden is simpel: er gebeuren altijd onverwachte dingen. In 1980 was een 'mobiele telefoon' bijvoorbeeld een enorm apparaat van minstens vijf kilo, dat gemonteerd zat in je auto. Tsja, voor zo'n apparaat is geen grote markt. Maar al tien jaar later paste een mobiele telefoon gewoon in je broekzak. Dat kon McKinsey ook niet zijn aankomen. Want dat was een hele onredelijke, revolutionaire voorspelling geweest.
Nee, de toekomst voorspellen, dat gaat niet. In de woorden van Allen Kay: de beste manier om de toekomst te voorspellen is door 'm te creëren. De toekomst wordt gemaakt door onredelijke mensen. Maak er een goed voornemen van voor 2011. Schijf het op een spiegel, hang post-its op het toilet, plak het op de koelkast. 'In 2011 ga ik ontzettend onredelijk zijn'. Dan innoveren we met z'n allen Nederland zo de crisis uit.