Tuesday, December 1, 2009

Creatieve competitie in commissieland

Innoveren in het onderwijs, dat gaat op nationaal niveau via commissies. Minister Plasterk kondigde bij de opening van het academische jaar in Twente een commissie aan die moest kijken naar de toekomst van het hoger onderwijs in Nederland. Want door de groei van de instroom lopen universiteiten en hogescholen tegen hun grenzen aan. En misschien dat het binaire stelsel in Nederland wel op de helling moest. Plasterk verwees naar Californië als een mogelijk richting, waar het hoger onderwijs vier typen instellingen kent (community, bachelor, master en de research university voor promotie waar ook gepromoveerd kan worden).
De aankondiging kwam nogal als een verrassing, ook voor de ambtenaren van het ministerie van OCW. 'Dat stond niet in z'n speech', vertrouwde een insider me toe. De opwinding over deze werkgroep was nog niet gaan liggen toen er op Prinsjesdag er maar liefst negentien (of zijn het er twintig?) ambtelijke werkgroepen werden aangekondigd door het kabinet. Een van die werkgroepen gaat over onderwijs.
De externe commissie wordt geleid door oud-minister Veerman. In maart 2010 kunnen we dat rapport verwachten. Een maand later komt het rapport van de ambtelijke commissie uit. Dat kan nog flink wat rivaliteit opleveren en niet te vergeten stress op het departement. Twee werkgroepen, dat wordt al snel oncontroleerbaar, nietwaar? De eerste berichten daarover beginnen al in de media door te sijpelen. En zoals dat dan gaat in Den Haag, dan ga je de boel uit elkaar halen. Bij lastige (kamer)vragen legt de voorlichter rustig uit dat 'er geen dubbel werk moet gebeuren'.
Ik ben juist een groot voorstander van dubbel werk, sterker nog, idealiter zijn er minstens drie werkgroepen met dezelfde opdracht. Zo doen Apple en Nokia het als ze aan iets nieuws aan werken. Dat lijkt inefficiënt en dat is het ook. Innoveren is inherent inefficiënt. Het is een zoektocht naar nieuwe oplossingen. Zo'n zoektocht leidt maar heel zelden in één keer tot een goed werkende oplossing. Een inefficiënte zoekproces is op de lange duur daardoor zeer efficiënt, omdat er uiteindelijk betere oplossingen uit komen.
Liever dus geen monopolie voor de werkgroep Veerman. Monopolies leiden tot Windows Vista, Trabanten en matige adviezen. De reden ligt niet alleen in het ontbreken van creatieve competitie, maar ook in het proces dat er rondom zo'n commissie ontstaat. De beroepslobbyisten van de VSNU, de HBO-raad, VNO-NCW en noem ze allemaal maar op duiken op zo'n commissie. Zelfs aan de benoeming van de voorzitter is een hevige strijd vooraf gegaan, er waren nog een paar namen in omloop. Als er drie werkgroepen zijn wordt het proces veel diffuser, waardoor de gevestigde belangen er veel minder grip op krijgen. Zodat er straks politiek ook echt iets te kiezen valt.
Dus wie gaat die derde werkgroep oprichten?
Moge de beste werkgroep winnen.

No comments:

Post a Comment