De revolutie in de rugzak van onze studenten

In tegenstelling tot wat veel mensen denken is innovatie niet een soort toverformule. Iets radicaal nieuws bedenken en (bovenal) succesvol invoeren gaat nooit zonder een lange aanloop. In de markt bestaat die aanloop uit allerlei pogingen van verschillende bedrijven en bedrijfjes om 'the next big thing' in hun markt te ontwikkelen.
De Harvard & MIT hoogleraar Jim Utterback heeft dat zoekproces mooi beschreven zijn boek 'Mastering The Dynamics of Innovation' uit 1994. In het embryonale stadium van een nieuwe technologie zijn er veel nieuwe bedrijven die een poging doen. Velen falen, een illusie armer en een paar lessen rijker. Al die bedrijven geven als het ware een estafettestokje van een mooi idee aan elkaar door. Totdat er iemand in slaagt om de puzzel goed te leggen: het dominant design. Dan is het idee rijp voor de massa.
Een prachtige illustratie van dit proces is de tablet computer. In 1989 kwam de eerste tablet computer op de markt, de GridPad. Het was een revolutionair apparaat. Het woog maar 2,5 kilo, het was maar 3,5 centimeter dik en je kon er maar liefst drie uur op werken als de batterij vol was. Het apparaat had een ingebouwde floppydrive, het zwart-wit scherm kon maar liefst 32 gradaties van grijs aan. Je bediende het met een pennetje, waarmee je klikte op het scherm. Voor de vriendenprijs van 4000 dollar was je de eigenaar van het instapmodel.
In de twintig jaar die volgden zijn er veel pogingen ondernomen om een succesvolle tablet computer op de markt te brengen. In 1993 bracht Apple de Newton uit, Microsoft probeerde het in 2001 met Tablet PC, maar beiden werden geen groot succes. Het meest succesvol was de Palm Pilot uit 1996, een kleine, razend handige zakagenda die geleidelijk aan evolueerde tot een digitale alleskunner waar je ook mee kunt bellen. Een groot deel van onze studenten loopt daar nu mee rond, met de iPhone van Apple of een toestel waar de Android-software van Android op draait.
De tablet computer is er dus al twintig jaar en in het evolutieproces was de meest succesvolle aftakking tot nu toe een slimme telefoon. Maar daar is medio 2010 verandering in gekomen nu Apple de iPad heeft uitgebracht. Hij ligt sinds juli in Nederland in de winkel en het is een fenomenaal apparaat. In vergelijking met de GridPad uit 1989 is er veel veranderd. Het gewicht is ongeveer 7 ons, het apparaat is flinterdun (13 millimeter), het heeft een prachtig kleurenscherm waar je moeiteloos tien uur op kunt lezen, email lezen of stukken schrijven. Je bedient het met je vingers en dat gaat prima, deze column is er bijvoorbeeld op getypt. Voor 500 euro ben je de gelukkige eigenaar van een klein wonder van techniek.
Volgens het model van Utterback ontstaat er na de creatie van het Dominant Design goudkoorts. Dat is precies wat er op dit moment gebeurd: meer dan honderd bedrijven zijn druk bezig om een alternatief voor de iPad te maken. Zo'n 90 procent van die pogingen zal sneuvelen in goede bedoelingen. Over een paar jaar is er een volwassen markt waarin een beperkt aantal goede bedrijven met elkaar goud geld verdienen in een compleet nieuwe product-categorie waar volop mee geïnnoveerd kan worden. Bijvoorbeeld in het onderwijs.
Een iPad is een ideale 'computer' voor het onderwijs: het is tegelijkertijd digitaal boek, klassiek schrift, rekenmachine, videoscherm, encyclopedie, tekenvel, spreadsheet, verzamelplaats voor groepsprojecten, ga zo maar door. ICT in het onderwijs zal nooit meer hetzelfde zijn. Het is revolutionair, op een manier die we nog niet goed kunnen overzien. Om de mogelijkheden te testen zijn een aantal universiteiten in de VS pilots gestart. Onder hen ook grote namen zoals Stanford University.
De revolutie zit de komende jaren in de rugzak van onze studenten. De grote vraag is wat het hoger onderwijs in Nederland er mee gaat doen. De beste start is gewoon maar eens paar iPads te kopen voor het College van Bestuur. Vraag een paar studenten om aan de bestuurders uit te leggen wat ze er mee kunnen doen, zodat er in de centrale vergaderkamers enig gevoel ontstaat voor waar dit heen kan.
Er zijn veel flauwkul hypes geweest over ICT in het onderwijs. Geloof me, dit is geen hype, dit is 'the real deal'.