Gehaktdag voor innovatie subsidies

Prinsjesdag, ieder jaar toch weer een bijzonder dag. Ik doe al een jaar of acht hetzelfde schietgebedje op Prinsjesdag: dat dit keer het mes echt groots in de innovatiesubsidies gaat. Want Nederland wil graag een Kennisland zijn, maar is in de praktijk meer een Subsidieland. Door de economische crisis zou mijn gebed dit keer zowaar verhoord kunnen worden. Als de Haagse geruchten die me ter ore zijn gekomen kloppen gaat er de komende jaren honderden miljoenen euro's bezuinigd worden op innovatiesubsidies.
De reden waarom ik zo'n aversie heb tegen de nationale subidiefabriek is dat ik te vaak van dichtbij heb meegemaakt hoe op zich goed bedoelde subsidiesinstrumenten op grote schaal misbruikt worden. Daar komt bij dat die subsidies averechtse effecten hebben op ondernemers.
Het misbruik gebeurt op allerlei slinkse manieren. Zo kreeg ik vorig jaar een vraag of ik als lector van de Hogeschool Arnhem Nijmegen niet mijn handtekening onder een cursus wilde zetten van een bedrijf. Mijn onderzoeksgroep hoefde niets te doen, sterker nog, mocht niets doen, het bedrijf in kwestie regelde alles. Ze hadden alleen mijn handtekening nodig om subsidie te ontvangen. De cursus was namelijk speciaal opgezet om innovatie-voucher te kunnen incasseren. Dat zijn cheques van € 7.500 die overheid uitdeelt aan het midden- en kleinbedrijf om daar innovatie te stimuleren. Dat ruikt naar oplichting.
Wat ik ook veel heb gezien is dat ondernemers subsidies gebruiken voor zaken die ze toch al van plan waren. Dat is zonde van de belastingcenten. Dat soort subsidies kunnen beter omgezet worden in een algemene belastingverlaging, nietwaar.
Subsidies leiden ook tot concurrentie-vervalsing: bedrijven die niet meedoen aan de subsidie-race zitten met hogere kosten en moeten dus een hogere prijs berekenen voor hun product of dienst. Soms gaat dat heel ver: een overheidsclub als Syntens geeft gratis innovatie-advies aan het MKB. Daarmee helpt die stichting de adviesmarkt om zeep, en wij betalen er als belastingbetaler de rekening voor.
Maar het allerergste vind ik het als startende ondernemers in de verleiding komen te gaan hengelen naar subsidie. Het is zo logisch, want als starter heb je altijd geld tekort. Met een paar subsidies kun je je gloednieuwe bedrijf door de opstart-jaren heen helpen. Maar wat er gebeurd, is dat het altijd tegenvalt, dat aanvragen. Formulier op formulier, gesprekken, boekhoudverplichtingen, vreemde eisen aan hoe je het geld mag besteden, co-financiering spelregels die onlogisch zijn, ga zo maar door. Voordat je het doorhebt ben je als starter een groot deel van je tijd en energie aan het besteden aan je subsidie-gedoe.
Dat is allemaal tijd je als starter ook had kunnen besteden aan het zoeken naar je eerste echte klant en het ontwikkelen van je vaardigheden als ondernemer. Van klanten leer je en wordt je slim, van subsidies wordt je een bureaucraat.
Volop redenen dus om de nationale subsidiefabriek fors in te krimpen. Tegen de tijd dat deze column wordt uitgezonden weten we zeker wat het demissionaire kabinet heeft voorgesteld. Als mijn gebedje verhoord is zou het me een favoriet mopperonderwerp kosten.