Zichtbare geothermie

Ik wil al tijdenlang naar IJsland. Simpelweg omdat het zo'n bizar landschap is. Omdat Reykjavik zo'n grappige naam is en een behoorlijk levendig uitgaansleven heeft. Omdat Bjork er vandaan komt. Vanwege de 200 vulkanen op het eiland. En misschien nog wel het meest vanwege de geisers. Die zijn niet alleen een fascinerend natuurfenomeen, ze leveren ook nog eens geweldig veel energie. Bijna 90% van alle huizen wordt verwarmd met geothermische energie. Aardwarmte op IJsland is als ons aardgas, maar dan duurzaam.
De grap is: Nederland is eigenlijk ook een soort IJsland. Als we willen kunnen wij ook beschikken over enorme hoeveelheden geothermische energie. Er is alleen één belangrijk verschil. In IJsland zit die aardwarmte aan de oppervlak. Bij ons zit er een paar kilometer zand, modder en klei overheen. Dat is een innovatie-puzzel van formaat.
Wat kunnen we vanuit de innovatietheorie als tips meegeven aan de mensen die dit voor elkaar willen boksen? Want we weten uit onderzoek dat vijf factoren met elkaar bepalen of een innovatie succesvol is. Dat zijn meerwaarde, complexiteit, compatibiliteit, testbaarheid en zichtbaarheid.
Eerst het goede nieuws. De meerwaarde van aardwarmte is glashelder: een milieuvriendelijke, oneindige energiebron. De vraag is of het betaalbaar is in Nederland, dat zal nog wel even tijd kosten. Maar de potentie is onomstreden.
Wat betreft complexiteit scoort Aardwarmte ook prima. De energiebron is zo oud als de weg naar Rome. Letterlijk. De Romeinen waren dol op warme baden, en die bouwden ze op plekken met aardwarmte. Boren kunnen we ook al eeuwen. We kunnen dus goed uitleggen waar dit over gaat en het is geen razend ingewikkelde technologie.
De derde factor is testbaarheid. Hier scoort aardwarmte prima. Het is wel duur. Een gat boren van twee kilometer diep kost wel een paar miljoen. En je kunt mis boren. Weg miljoenen. Maar dat is het risico dat hoort bij innoveren. En als je het vaker doet daalt de kans dat je misprikt.
Als het gaat om compatibiliteit is er wel een fors probleem. Nederland verwarmt zijn huizen grotendeels met gas, niet met warmte. Het aanleggen van een compleet nieuwe infrastructuur is erg kostbaar. De kunst is dus om locaties te zoeken waar veel warmtevraag is, want anders is het een kansloos verhaal. En we kunnen kijken of aardwarmte bruikbaar is om elektriciteit of waterstof te leveren.
En dan de zichtbaarheid. Tsja, dat is misschien wel de belangrijkste. Van onze aardgaswinning zien we helemaal niets meer, op een paar pompstations na. Dat hoeft ook niet, want het is een geaccepteerde, betrouwbare technologie. Maar voor een nieuwe technologie als aardwarmte is het de kunst om maximaal zichtbaar te zijn. Zorg dat er langs de drukste snelwegen installaties staan. Laat die installaties, ook als het niet nodig is, indrukwekkende stoomwolken produceren. Bouw een replica van het romeinse bad van Pompei als Aardwarmte Wellness Centrum. Regel een stoompijp in Madurodam. Verwarm de Amsterdam Arena, de Kuip en het PSV-stadion met aardwarmte. En als we dan toch bezig zijn, neem meteen Schiphol en mijn kantoor op de Uithof mee.
Als de voorstanders van aardwarmte dat met elkaar regelen dan geef ik ze een goede kans.