Confronterend innoveren

De vraag vandaag is: wie helpt me uit de brand? Ik zit met een brandend vraagstuk in m'n maag. Het is de pijn van innovatie, de creatieve destructie-kant zoals de econoom Schumpeter het in 1946 al noemde. Want ik ben dan wel een fan van voortdurende innovatie, maar tegelijkertijd ben ik een pleaser die de pijnlijke, confronterende kant van vernieuwing het liefste vermijd.
Wat is het geval? Mijn uitgever gaat met de tijd mee en wil mijn boek 'Het Innovatieplatform' nu ook digitaal uitgeven. Dat is een mooi streven, als auteur ben ik daar natuurlijk voor. Maar nu het probleem: mijn uitgever stelt voor dat zij daarvan 80% van de revenuen tot zich mogen nemen. En dat is een beetje vreemd.
Vroeger, toen je boeken gewoon nog in de fik kon steken, was de basisregel voor iemand die z'n eerste boek uitbrengt simpel: 12% van de inkomsten van de eerste druk zijn voor jou, 88% is voor de uitgever. Daarna loopt dat bedrag op naar 15% en als je heel veel boeken verkoopt stijgt het nog wat verder. Die verdeling lijkt redelijk: het drukken van een boek op papier en de distributie van al die boeken is kostbaar. De uitgever neemt ook risico: je moet een dikke stapel boeken maken en dan maar hopen dat je het verkoopt.
Maar in het digitale tijdperk worden de spelregels drastisch herschreven. Er zijn geen drukkosten meer. Opmaak kan een stuk sneller en dus goedkoper. De kosten voor opslag zijn verwaarloosbaar, net als de kosten voor distributie. Dus waarom zou de verhouding zo scheef blijven?
Mijn uitgever verdedigde de hoogte van de vergoeding voor mijn e-book onder andere door te wijzen naar de tussenhandel die vasthoudt aan zijn marge en naar het Centraal Boekhuis, dat ook een marge blijft rekenen voor zijn werk. Wat dat werk precies inhoudt als het om e-boeken gaat is onduidelijk. Het Centraal Boekhuis is volgens zijn website dé logistieke dienstverlener in het boekenvak, gespecialiseerd in de distributie en het vervoer van boeken. Ik heb geen vervoerder nodig voor mijn digitale boek. Kortom: de hele voedselketen die in de papieren wereld zijn geld verdiende aan de grote afstand tussen lezer en schrijver wil die goed belegde boterham ook in de digitale wereld graag ieder jaar blijven ontvangen.
Waar hebben we dit eerder gezien? Ehhhhh, oh ja, in de muziekhandel! De platenmaatschappijen waren niet van plan hun privileges op te geven. Al dat gratis downloaden, dat kon je maar beter bestrijden met juristen en veel DRM. De rest is geschiedenis, het gaat al jaren heel slecht met ze. En terecht. De Nederlandse boekenbranche staat eenzelfde lot te wachten als het roer niet snel omgaat.
Want Amazon heeft al een tijdje een ebook store en Apple is net gevolgd met een eigen iBook-store. De verhoudingen liggen in de iBook store heel anders. Zeventig procent is voor de auteur, dertig procent voor de verkoper. En het is ideaal: de hele bureaucratie die opgetuigd was voor de papieren wereld is overbodig geworden. Ik kan als schrijver rechtstreeks mijn boek in die digitale winkels zetten, zonder uitgever, tussenhandel of Centraal Boekenhuis.
Dus het is duidelijk wat ik ga doen. Als de iPad in Nederland uitkomt kun je mijn boek vinden in de iBook store. En ja, daar voel ik me een beetje schuldig over, want ik gun de mensen die bij een uitgeverij werken een goed belegde boterham. Maar het is niet mijn werk om het verleden te sponsoren, ik investeer liever in de toekomst. Dat zou de boekenbranche in Nederland ook moeten doen. Als die niet heel snel met een goed antwoord komt op de digitale uitdaging dan voorspel ik een uitslaande brand en is over tien jaar de Nederlandse boekenbranche een nasmeulend hoopje as.