Oud en innovatief

Eén van mijn favoriete innovatie-tegelwijsheden is: 'There are no low tech industries, only low tech firms'. De tekst is afkomstig van Michael Porter, Harvard econoom. Het onderwerp van de BNR Denktank vandaag is er een schoolvoorbeeld van. Voor een buitenstaander lijkt over elektriciteit alles al bedacht en gezegd. Het werkt al honderd jaar probleemloos, nietwaar?
Maar als ik één ding geleerd heb in mijn onderzoek naar innovatie is het precies dat tegeltje: in ieder veld wordt geïnnoveerd, ook al is dat niet meteen evident voor een buitenstaander. Als je te maken hebt met een bedrijf dat zichtbaar niet innoveert kun je maar beter afscheid nemen: verkoop de aandelen, zoek een andere leverancier, een andere werkgever. Want de lethargie en het onvermogen van zo'n organisatie straalt ook op jou af, het kost je energie om met zo'n organisatie om te gaan. Het is als op het WK-voetbal. Je ziet een topploeg als Spanje worstelen met de Zwitsers en je vraagt je af: hoe kan zo'n middelmatig zooitje als de Zwitsers het de Spanjaarden toch zo lastig maken?
Het antwoord is simpel: het is lastig om topvoetbal te leveren tegen een matige tegenstander. Middelmaat is behoorlijk besmettelijk en dus iets wat je moet vermijden als de pest. De beste consultants zijn de consultants die selectief zijn bij het samenstellen van hun portfolio. De beste bedrijven zijn de bedrijven die selectief zijn in het selecteren van hun toeleveranciers en die er in slagen om de beste klanten aan zich te binden.
Eigenlijk zijn bedrijven die niet innoveren al failliet. Een mooi voorbeeld is Microsoft: je zou niet zeggen dat het er slecht gaat, het verdient nog steeds bakken met geld. Maar het bedrijf is in hoog tempo irrelevant aan het worden. De beste mensen zijn allang vertrokken en het laatste goede idee van Microsoft is minstens tien jaar oud. Het bedrijf is al tien jaar ideeënfailliet, en over een tijdje is het financieel failliet. Blijf er bij uit de buurt als je net gestart bent en migreer er vandaan als je er nu nog in vast zit.
Voor de elektriciteitsmarkt wordt het razend interessant om te zien wie de Microsofts zijn, en wie de Googles en de Apples. Slagen de grote, oude, traditionele energiebedrijven er in om de omslag te maken? Kunnen ze hun centralistische model, dat draait om grootschalige centrale opwekking van energie, combineren met nieuw vormen van decentrale opwekking? Of gaan nieuwkomers die markt ontwikkelen? Zo krijg ik volgende week bij mij thuis iemand op bezoek van Tendris, zo'n nieuwe speler, die gaat kijken of ik mijn CO2-uitstoot drastisch omlaag kan krijgen. Razend interessant.
Wat ook spreekt uit het thema van deze BNR Denktank is de grote winst van het vermarkten van oude nutsbedrijven. Doordat er een energiemarkt is ontstaan, is er ruimte voor nieuwe spelers, die zorgen dat het innovatietempo omhoog gaat. En dat mondt dan weer uit in druk op de netwerkbeheerder om te zorgen dat het netwerk mee-innoveert. Supergeleidende ijskoude grondkabels, slimme meters, met zonnestroom geladen auto-accu's die als buffercapaciteit kunnen dienen, en ga zo maar door. Het is precies zoals Porter het zei: 'There are no low tech industries, only low tech firms'.