Creatieve destructie, een praktijkvoorbeeld

Acht jaar geleden was ik voor een zakentrip in Palo Alto. Palo Alto is voor innovatie-fans wat Rome is voor katholieken. Het is de plek waar Stanford University is gevestigd en waar in 1939 Hewlett-Packard ontstond. Het centrum van Silicon Valley.
Die keer in Palo Alto ontdekte ik een oude bioscoop in het hart van Palo Alto die was getransformeerd in de mooiste boekhandel die ik ooit had gezien. Hij was enorm groot. Het aanbod in de schappen was spectaculair, de verkopers deskundig en het interieur beeldschoon. Er was een coffee-shop in de boekhandel met heerlijke koffie, waar je rustig kon bladeren in je boeken. Het was een soort combinatie van een bibliotheek, een goede espresso-bar en je huiskamer. Ik heb er uren rondgehangen en kwam met kilo's boeken terug in Nederland.
Tegenover die prachtige winkel in Palo Alto was toen ook net een winkel geopend door Apple. Ik weet nog goed hoe het was om in die winkel rond te lopen: het was vreemd. De winkel was eigenlijk te leeg, er stonden maar weinig producten in. Apple verkocht in die tijd maar een paar type computers en een nieuwe muziekspeler, de iPod. Ik vond het nogal een verspilling om voor zo weinig producten zo'n enorme hoeveelheid winkelruimte beschikbaar te hebben.
De boekhandel heette Borders. Het bleek een keten te zijn. Bij elke volgende trip naar Amerika stond een bezoek aan Borders hoog op mijn lijstje. Ik heb er de afgelopen jaren een klein fortuin uitgegeven.
Twee weken geleden was ik een paar dagen in New York. Het was de eerste keer in acht jaar dat ik niet naar een Borders winkel ben gegaan. Het afgelopen jaar is mijn boeken-gedrag namelijk drastisch veranderd. Ik lees nog steeds veel, ook boeken. Maar nu ik een iPad en een Kindle ereader heb koop ik amper nog papieren boeken. Op mijn iPad kan ik veel handiger aantekeningen maken dan op papier. Ik kan zien wat andere mensen hebben gemarkeerd.
In plaats van tien kilo papier heb ik aan de tweehonderd gram van mijn Kindle genoeg om alles wat ik de komen tien jaar ga lezen bij me te hebben. Als ik een boek uit heb kan ik 24 uur per dag een nieuw boek kopen. Het is minder romantisch dan een mooie boekhandel, maar mijn hemel wat is het comfortabel en luxe om een complete bibliotheek in je rugzakje te hebben.
In New York ging ik wel naar de Apple Store. Niet dat ik op het moment iets nodig heb, maar gewoon om even rond te neuzen. Het was er stampvol. Niet alleen met klanten, maar ook met Apple producten en fijn personeel, met kennis van zaken. En natuurlijk koop je dan ook een paar dingen.
Vorige week heeft Borders faillissement aangevraagd. De oorzaak voor de problemen? Innovatie. Althans, het gebrek aan innovatie. Het bedrijf ging pas in 2008 online boeken verkopen. Het heeft ook nog geen eigen e-reader op de markt gebracht. Borders gaat meer dan 200 van de 600 winkels sluiten en hoopt dan wel te overleven. Ik betwijfel of het nog zin heeft. Borders is echt een schoolvoorbeeld van creatieve destructie. Het is goed dat het bedrijf het loodje legt. Het laat maar weer eens zien dat niet-innoveren de meest risicovolle strategie. Wie niet innoveert wordt irrelevant, en dan komt het eind soms snel is zicht. Ja, innovatie is echt keihard, en dat is er zo mooi aan....