De kunst van het productief geld verspillen

Mijn favoriete dier is de giraffe, omdat het zo'n lekker maf dier is. Het ziet er niet uit, dat enorme lichaam op die fragile poten. Wie wat langer kijkt ziet toch ook veel schoonheid, een sierlijke eindeloze nek en een prachtige vacht. En wie van innovatie houdt ziet een perfect voorbeeld van selectiedruk. Een hoge selectiedruk leidt tot extreme specialisatie. Die extreme specialisatie levert de giraffe het vermogen om te grazen op plaatsen waar geen enkel zoogdier kan komen, hoog in de bomen.
Voor bedrijven geldt een vergelijkbaar beeld: door te innoveren kun je extreem specialiseren, en dat brengt je in markten waar anderen niet kunnen volgen. Je zou kunnen zeggen dat ieder startend bedrijf op die manier begint. Een succesvolle startup moet iets kunnen wat bestaande bedrijven nog niet kunnen en daardoor kan de starter een plaatsje in het ecosysteem veroveren. Neem bijvoorbeeld de eerste moderne elektrische auto. Die kwam niet van een bestaande fabrikant, maar van een kleine startup in Silicon Valley, Tesla. Startups hebben het relatief eenvoudig: die kunnen zich met veel focus richten op iets nieuws. Ze zijn als de egel, die maar één ding goed kan - oprollen. Tesla kan en moet meer risico nemen dan BMW.
De uitdaging voor grote bedrijven is om oud en nieuw op een goede manier te combineren. Dat is een managementvraagstuk van formaat: aan de ene kant bestaande producten en diensten betrouwbaar en tegen lage kosten leveren, aan de andere kant werken aan nieuwe producten en diensten. De rol van de financiële baas is daarbij doorslaggevend.
Als de financiële chef het niet goed regelt heb je al snel de twee hopeloze uitersten: er is helemaal geen ruimte voor nieuwe ideeën of er wordt flink geld verspild in een waaiert van leuke projecten, zonder kop of staart. Terwijl we die juist nodig hebben.
Een goed gemanaged bedrijf weet de balans tussen die twee te vinden. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Want de wereld van creativiteit en de wereld van financiële verantwoording staan nogal eens op gespannen voet. De creative types in een bedrijf kleden zich zelfs anders dan de mensen van de financiële afdeling. Innovatie is per definitie een activiteit die inefficiënt is, iedere zoektocht met een vaag doel is dat. Daar gruwelen de boekhouders van.
Maar het kan, door en dat doe je door twee financiële zaken te regelen, los van de spreadsheets en de officiële R&D-budgetten. Het gaat om het organiseren van een hoge interne selectiedruk. Dat doe je door een scherpe selectie van ideeën. Een organisatie moet niet duizend bloemen laten bloeien, maar de drie ideeën die het verschil maken. Dat regel je via geld. Het tweede is een scherpe review van het hele portfolio aan vernieuwingsprojecten, waarbij ieder kwartaal voor zeker een kwart van de projecten wordt stopgezet. Dat regel je ook via het geld, door de geldkraan dicht te draaien.
Eigenlijk is innovatie is de kunst van het productief geld verspillen en een goede CFO verstaat die kunst als geen ander.