Veertig jaar stichting Geluidshinder

Niets is zo dodelijk voor gezelligheid als een doodse stilte. Een café zonder rumoer is een café zonder sfeer. Maar voor wie denkt dat geluidshinder een onderwerp voor watjes is zou ik willen zeggen: denk nog eens na. De beste manier om ratten totaal gestressed te krijgen is door ze langdurig, op onvoorspelbare momenten veel hard geluid te laten horen. Bij mensen is het niet anders. We slapen er slecht van, produceren en stress hormonen van en gaan er dus eerder van dood.
Het is je misschien niet opgevallen, maar er is op milieugebied de afgelopen dertig jaar enorm veel bereikt. Zo is de luchtkwaliteit in de steden veel beter dan die ooit is geweest. Ook is het lawaai in Nederland een stuk minder dan het dertig jaar geleden was. Dat is de vooral te danken aan wetgeving: de Wet Geluidhinder en de wet Milieubeheer.
Strenge overheidsregels zijn vaak een trigger voor innovatie, en zo ook hier. Doordat de overheid de spelregels in de markt verandert ontstaat er een noodzaak om nieuwe oplossingen te vinden en dat brengt de boel in beweging. Een mooi voorbeeld hiervan is de Clean Air Act van de Amerikaanse staat Californië. Onderdeel van die wet is dat autofabrikanten alleen auto's mogen verkopen in Californië als een deel van de verkoop bestaat uit zero-emission vehicles. Die wet is een grote stimulans geweest voor de ontwikkeling van schonere alternatieven, zoals de hybride auto en de opkomst van de elektrische auto.
De wet Geluidhinder heeft ook veel in beweging gebracht. Toen de wet werd ingevoerd werd geluid opeens een ontwerpeis bij de aanleg van nieuwe wegen. In het begin leverde dat lelijke kale betonnen wanden. Maar wie over de A2 bij Utrecht rijdt ziet een prachtige integratie: een gebouw dat meteen als geluidsscherm dient en dat sierlijk meebeweegt met de bocht in de weg.
En zoals dat gaat bij innovatie-vraagstukken, er waren ook onverwachte combinaties. Neem het Zeer Open Asfalt Beton. ZOAB is ontworpen om regenwater af te voeren, zodat je als automobilist een kortere remweg en beter zicht hebt. Maar al snel bleek dat een ZOAB-wegdek het geluid van een snelweg fors omlaag brengt. Dus inmiddels zijn vrijwel alle snelwegen van Nederland belegd met een dikke laag ZOAB. Je weet niet beter, totdat je de grens bij België overrijdt en je auto opeens een enorme herrie blijkt te maken.
Technisch bleek geluid lastig aan te pakken aan de bron. Er is wel wat geexperimenteerd met antigeluid op trams in Amsterdam. Omdat geluid een golf is kun je het stil maken naar door nog meer geluid te maken dat qua golfpatroon precies tegengesteld is aan de oorspronkelijk golf. In de praktijk blijkt het lastig om dat voor mekaar te krijgen. Wel succesvol zijn de 'witte ruis' apparaten in kantoren, waardoor mensen elkaar minder storen, bijvoorbeeld als er iemand belt.
Ironische van het succes van de wet Geluidhinder is dat er door de grotere stilte het resterende lawaai meer opvalt. Neem bijvoorbeeld brommers. Het blijft onbegrijpelijk dat die nog steeds zoveel herrie en zoveel vieze uitlaatgassen mogen produceren. Oude vliegtuigen vallen ook enorm op als herrieschoppers, zoals de problemen met de AWACS is Limburg wel laten zien. Het zal nog wel even duren voordat de laatste notoire herrieschoppers aan worden gepakt. Voorlopig is er nog werk genoeg voor de jubilerende stichting Geluidshinder.