Maatschappelijk relevant onderzoek

Hoe bepaal je of onderzoek maatschappelijk relevant is? Dat is makkelijk! Dat heet innovatie. Aan iedere innovatie gaat een goed idee vooraf en dat is voor baanbrekende innovaties vrijwel altijd ingegeven door jarenlang onderzoek. De reden daarvoor is simpel: pas als je heel erg lang ergens mee bezig bent ontstaat het inzicht dat nodig is om een betere oplossing te bedenken.
Dus we danken computers aan wiskunde en micro-elektronica, medicijnen aan de medische wetenschappen, betere zonnecellen aan fundamentele natuurkunde en materiaalkunde, zuinigere auto's onder andere aan aerodynamica en composieten onderzoek.
Onderzoek gebeurt aan universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstituten. De kunst is om wat er onderzocht wordt binnen die kennisinstellingen zo snel mogelijk te vertalen vanuit het laboratorium naar de praktijk. Op sommige plaatsen in de wereld gaat dat heel goed: ga maar eens kijken in Amerika, Finland, Denemarken of Israël. De reden waarom het goed gaat is relatief eenvoudig: onderzoekers en studenten aan kennisinstellingen worden beloond als ze kennis toe gaan passen in de praktijk. We noemen dat ondernemen, en het levert veel kleine bedrijfjes. Sommige van die kleine bedrijfjes worden heel groot, zoals Google, Genentech of Polar. Het resultaat voor de samenleving: veel banen, veel inkomen en veel belastinggeld voor de overheid. Tel uit je winst.
De reden waarom onderzoek in Nederland zo weinig innovatie oplevert is simpel: de beloning ervoor ontbreekt. Anders gezegd: het ministerie van Onderwijs beloont onderzoekers die veel publiceren. Veel publiceren is de beste garantie voor een glansrijke wetenschappelijke carrière. Dus dat is wat Nederlandse wetenschappers volop doen, tot op het neurotische af. Gemeten naar publicaties scoort het Nederlandse onderzoek heel erg hoog. Maar ja, niemand leest die publicaties, en daarmee is het uiteindelijk maatschappelijk irrelevant.
Gelukkig is er wel beleid om er iets aan te doen. We hebben er een officiële term voor: de kenniskloof. Het is typisch zo'n geconstrueerde term, ontstaan achter een bureau van iemand die zijn minister graag de kamer instuurde met een probleem dat alleen al vanwege de terminologie urgent leek. Er zijn tal van beleidsdocumenten waarin netjes staat dat we de kenniskloof moeten overbruggen. Er zijn vele Finse bomen omgehakt om al die woorden te kunnen printen. De Finse papierindustrie kijkt ieder jaar weer verlekkert naar de stroom van innovatienota's die richting de Tweede Kamer gaat. Omzet verzekerd.
Mijn advies aan een volgend kabinet is simpel: verbied nota's over de kenniskloof en regel in het regeerakkoord dat de helft van het geld voor wetenschappelijk onderzoek in Nederland gericht is op de toepassing van kennis. Ga kijken in Amerika, Finland, Denemarken en Israël en kopieer wat daar goed werkt. Over tien jaar hebben we dan als Nederland veel meer aansprekende voorbeelden van maatschappelijk relevant onderzoek.